می‌دانیم که پیامبر اکرم(ص) در جامعه‌ای مبعوث شد که به درستی «جامعه جاهلی» نامیده شده است. جامعه‌ای که نه تنها از دین و دانش تهی بود که از عقل و خرد و احساسات و عواطف انسانی هم بی‌بهره. دزدی، غارت‌گری، جنایت، ناامنی، دخترکشی، بی‌بندوباری، بی‌ادبی و تفاخر به ناهنجاری‌ها از شاخصه‌های اصلی آن جامعه بود.
 
همچنین، می‌دانیم که پیامبر اکرم(ص) توانست علیرغم همه محدودیت‌ها و محرومیت‌ها و تهدیدها و جنگ‌های داخلی و خارجی، در طول ۲۳ سال این جامعه را به یک جامعه تعالی‌جو، مقتدر، عزیز، پیشرو، شجاع و الگو تبدیل کند. 
 
سؤال این است که پیامبر اکرم(ص) دقیقاً چه اقدام یا اقداماتی برای این تحول بزرگ و این انقلاب انسانی و اجتماعی همه‌جانبه و جامع انجام دادند؟ چگونه توانست یک جامعه جاهلی را به یک جامعه پیشرو تبدیل کند؟
 
بر این باورم که پیامبر اکرم(ص) در سایه به کارگیری پنج راهبرد فرهنگی مهم (که توضیح و تشریح آنها را به فرصتی دیگر وامی‌گذارم) توانست تغییراتی بنیادین در بینش‌ها، گرایش‌ها، انگیزش‌ها و کنشی مردم جزیرة العرب ایجاد کند:
یک. اصلاح باورها و بینش‌ها؛ از شرک و بت‌پرستی به توحید و خداباوری؛
 
دو. آموزش‌ ارزش‌ها و ضوابط اسلامی؛ آن هم نه به صورت بیان قواعد و اصول کلی اخلاقی و رفتاری؛ بلکه به صورت مصداقی و عینی و جزئی و کاربردی؛
 
سه. ساختارسازی‌های مبتنی بر باورها و ارزش‌های الهی؛ مسجد را به عنوان محور اجتماعات مردم و محور شکل‌دهی به رفتارهای اجتماعی و فرهنگی و سیاسی مردم تعریف و تعیین کرد؛
 
چهار. برخورد جدی، قاطع، سریع و بدون تبعیض با فساد و ناهنجاری و قانون‌شکنی؛ در دوران حکومت اسلامی در مدینه، تحت هیچ شرایطی با هیچ قانون‌شکنی، مماشات نمی‌کرد؛
 
پنج. امیدآفرینی و برجسته‌سازی داشته‌ها و خوبی‌ها.